Bijenpark Amsterdam

frenkisblij

Amsterdam telt ongeveer zeshonderd bijenvolken. Na alle verhalen over rampspoed en ellende werd het weer eens tijd voor iets onschuldigs. En waar kun je dan beter terecht dan op het Nieuwe Bijenpark in Geuzenveld? Eerlijk gezegd wist ik niet dat het bestond, maar de wakkere bestuursleden van de Amsterdamse Vereniging tot Bevordering van de Bijenteelt hadden mijn interesse gewekt door niemand minder dan Albert Einstein in de strijd te gooien. Van hem is de uitspraak: "Veertig jaar nadat de bij van de aardbodem verdwenen is, volgt de mens."

Het bijenpark ligt aan de uiterste rand van Amsterdam, nog voorbij sportcomplex De Eendracht, in het landelijke gebied tussen Osdorperweg en Haarlemmerweg. Op mijn dooie akkertje tuf ik langs weilanden, volkstuinen en poldersloten met rietkragen. Ik ontwijk de allochtone vrouwen die hier fietsles krijgen en sla rechtsaf de Baron Schimmelpenninck van der Oyeweg in. Daar ligt het park waar de bijenhouders in 1965 neerstreken.

De vereniging zelf is overigens veel ouder en dateert van 1913, vertelt voorzitter Ries Hoogendoorn (66), bijenman in hart en nieren. Het park, ontworpen in de vorm van een zwanenhalskorf, telt 81 siertuinen en twintig imkertuinen met maximaal tien kasten. Als ik per ongeluk het woord volkstuin in de mond neem, reageert Hoogendoorn als door - vergeef me; het is sterker dan ik - een wesp gestoken. "Een volkstuin is heel wat anders. Zo'n complex bestaat uit rechte rijtjes, terwijl je hier alleen maar ronde vormen zult vinden. Het is verboden groente te verbouwen, en we proberen lawaai zo veel mogelijk te vermijden. Barbecueën is niet toegestaan en er worden ook geen feesten gegeven. Niet voor niets is dit ook een vogelreservaat. Daar staat tegenover dat we geen corvee kennen. De leden betalen een klein bedrag voor het onderhoud."

Hoogendoorn is al van jongs af aan gefascineerd door de bij. Dromerige blik: "Ik ben gek op insecten. Als kind al zat ik met mijn neus in allerlei beestjes. Bijen zijn zo belangrijk voor de mens, maar door de overbevolking is het onmogelijk bijen in het wild te laten leven. Ze kunnen nergens meer terecht. Holle bomen worden direct gekapt, de huizen zijn dichtgemaakt en in de steden is te weinig voedsel voor ze. Ik vind het prachtig ze in staat te stellen te overleven. En als je er eenmaal aan begint, kom je er nooit meer van los."

Toch neemt het aantal imkers drastisch af; van tweehonderdduizend in 1930 tot 65.000 nu. De Amsterdamse vereniging, die ook een park aan de Sloterweg in Sloten beheert, heeft 175 leden. Nog wat cijfers: Amsterdam telt ongeveer zeshonderd bijenvolken. Eén volk bestaat op zijn hoogtepunt uit zestigduizend bijen. Een koningin legt tweeduizend eitjes per etmaal. Aan het einde van haar leven heeft ze twee tot drie miljoen nakomelingen op de wereld gezet.

Bestuurslid Danielle Kars (46) ontdekte de bij tijdens een vakantie. "Een imker liet ons zijn kast zien en ik was direct verkocht. Dat gekrioel vond ik zo fascinerend. Alles wat ze doen, is ter meerdere eer en glorie van het collectief. En als imker ben je altijd aan het manipuleren. Je probeert een vriendelijk, maar ook sterk volk te creëren. Een goede imker speelt voor God." Hoogendoorn: "De grap is dat de imker denkt dat hij zijn volk bestuurt, maar in werkelijkheid bestuurt het volk de imker."

Centraal op het fraaie terrein staat een museum met oude gereedschappen, bijenkorven en antieke honingpersen. Dit is de wereld van de vlieggatverkleiner, de bijentongmeter en de blaasbalgberoker (of de kribbelrasp, het spleuthoutje en het korfspiegeltje). Hier komen de imkers bijeen om elkaar sterke bijenverhalen te vertellen.

Na de rondleiding maken we nog een wandeling over het park. Op de vraag of hij een kast kan openen, reageert Hoogendoorn ontsteld. "Nee nee, onmogelijk. De bijen hangen 's winters in een grote klont op een stuk suiker. Zo kunnen ze de koningin en elkaar warm houden. Als ze gestoord worden in hun winterzit, is het einde oefening."

Ter nadere bestudering krijg ik het verenigingsblad Bij-Zaken mee (met natuurlijk de rubriek 'Alle bijtjes helpen'). Over bijen raak je nooit uitgepraat. Zoals Ida Gerhardt dichtte:

De donk're bijen brommen om de korven
Waar bij de schuur de oude linde staat
Ik denk aan de arbeid in de korf geborgen
Het langzaam groeien van de honingraat

FRENK DER NEDERLANDEN
e-mail: frenk@parool.nl

Terug naar boven

DVD 'In Iederen Tuin Een Bijenstand – Een Zegen Voor Het Vaderland'

DVD 'In Iederen Tuin Een Bijenstand – Een Zegen Voor Het Vaderland'
De prachtige historische film over het Amsterdamse Bijenpark en het imkeren rond 1920 is op DVD te verkrijgen. Sarah Marijnissen van het Nieuwe Park heeft de film met behulp van oud filmmateriaal voor het jubileum op 6 juli 2003 samengesteld.

U kunt deze unieke DVD in bezit krijgen voor slechts €15,=. Geïnteresseerd? Neem dan contact op met de secretaris van de Stichting, telefoon 020 – 615 6216 of per e-mail hentpolak@chello.nl.

Terug naar boven

De huidige regels voor het etiketteren van honing

De huidige regels voor het etiketteren van honing
Het is zaak er voor te zorgen dat je honingetiket aan de nieuwe eisen voldoet. Het volgende moet volgens de Warenwet (etikettering van levensmiddelen) op het etiket staan:

(Dit artikel over het bijenpark verscheen in Februari 2003 in het toonaangevende Britse Imkertijdschrift Beekeeper's Quarterly - geïllustreerd - en is geschreven door Alex Verstegen).

My wife Danielle and I are beekeepers in Amsterdam. Last summer while visiting the editor in the Mani to learn about beekeeping in Greece, he asked me where we put our hives, as he thought this might be a problem in or near a crowded city like Amsterdam. “Well, in the bee park of course”, I responded. “The bee park?” Apparently this was not as obvious as I had thought it to be, because he had never heard of such a thing. And when I talked about it with Danielle, neither of us knew of any other bee parks in Holland as well, so it might well be very special. As any good editor would do, he instantly asked me to write an article on it, and this is the result.

After a bit of research we found out that the Amsterdam Bee park, on the western outskirts of Amsterdam, less then a kilometer away from the first city blocks, is actually the only one of its kind in Holland, and on the internet I’ve found no evidence of any other bee parks of its type and size in other parts of the world. The Amsterdam Bee Park has it origin in 1913 (the 90th birthday is coming up) when Amsterdam beekeepers organised themselves to find a place away from the city where they wouldn’t bother anybody with their hobby. In its rich history it has had to move quite a few times, but the new park (Het Nieuwe Bijenpark) has been on its present location now since 1965, and seems to be safe for quite a few years to come. Actually the park in these days consists of two parts; the newest park, where our hives are located, was created when a large part of the older one was expropriated in the sixties to make room for a highway. Of course there are quite a few small gardens in Holland where bee clubs offer small spaces for their members without gardens of their own to put one or two hives. The bee park is formally organised as an allotment garden complex, but in reality it looks nothing like one. The new park for example consists of 3.5 hectares of large secluded ornamental gardens of 300–600 m2 and smaller bee gardens, interspersed with stately old trees, wood-like parts and open spaces. Even on busy summer days when every gardener and beekeeper visits his or her plot, you hardly notice there is anyone else besides you in the park – unless there’s a swarm to catch of course and all beekeepers rush to give their advice and help. The tranquility of the place, usually only spoiled by planes from Schiphol airport with certain winds, is a result of the implication of stringent set of rules: no electricity (except solar), no barbecues, no tents, no bright colours, no loud parties etcetera. Furthermore it is forbidden to grow hedges between gardens and growing vegetables is also out of the question. Organic gardening is promoted and poisonous insecticides or herbicides are strictly forbidden. All this has created a haven for wildlife, which has led to the bee park being declared an official bird reserve, full of common and rarer bird species like the kingfisher. Also, due to the unique landscaping and plants in some gardens certain reptiles, butterflies and other insects you won’t find anywhere else near Amsterdam can be found here. If you have a garden here, you’re there for beekeeping, gardening, nature, peace and quiet, nothing else. Because of this exclusive status (it’s considered the Rolls Royce of the Dutch allotment gardens) it has from its beginning drawn artists, politicians, journalists, writers and such, even though the true beekeepers tend to come from other walks of life. There used to be a strong division between the “hats” (higher class, gardeners) and the “caps” (lower class, beekeepers), but luckily this has changed over the years and there are people from all walks of life and many different social and ethnical backgrounds in the park now, resulting in a happy integrated mix of elegantly dressed ladies pushing wheelbarrows full of muck around with a face that says it actually has nothing to do with them, ethnic beekeepers teaching the Dutch ones quite a few new tricks and vice versa, elderly birdwatchers showing young female beekeepers which birds are the ones that snatch up most of their mating young queens, and famous politicians snoring away on the lawn while their wives very quietly cut the grass around them.

In all there are about 100 gardens, of which 20 on the south side are solely for beekeepers that can put up to 10 hives there, and on the ornamental gardens only 2 hives are allowed. The ornamental gardens usually have small cottages up to 28m2 with water, cooking facilities and solar or gaslight. On the (smaller) bee gardens only smaller sheds are allowed, but the beekeepers can store their clean materials –wax excluded- in one of the communal sheds, one of which also doubles up as honey extracting room and kitchen. There’s also a large bee garden in which beekeeping courses are held and where there is ample space for new members to put their first hives while waiting to see if they want to rent a bee garden. Also in the park there’s the bee museum that houses quite an impressive collection of old beekeeping materials, some of them very rare or even unique, and a small library with books, magazines and videos. The building itself is also used for social occasions like lectures, official meetings and the traditional beekeepers’ gathering, which has been held on the first Sunday morning of every month since World War Two. While enjoying a cup of tea or coffee beekeepers that are members of the AVBB (the Amsterdam beekeeping club), which also includes beekeepers which don’t have a bee garden in the park, exchange information and views . These meetings usually confirm my suspicion that there are as many “best” ways of beekeeping as there are beekeepers, and probably even more. Discussions sometimes can get heated, but there’s always room for quite a few good laughs as well. Amsterdam beekeepers tend not to take themselves too seriously.

Most beekeepers here use F1 or F2 Carnica queens, one is convinced his Buckfasts are the best, some have started experimenting with Ligusticas, but quite a few have what they call “Amsterdam Rascals”, which is a variety of crosses between every kind of bee that ever visited the park. In general these bees tend to have populations as strong and healthy as the official ones, but every once in a while there’s a hive you don’t want to get too near to, and the beekeeper is kindly requested to dispose of the bees so as not to cause problems between beekeepers and gardeners. As anywhere else now, varroa is a big problem, and Apistan resistance seems to have arrived here as well and people are experimenting with a large variety of anti-varroa methods. Honey harvests vary heavily from year to year and from beekeeper to beekeeper with June being the most important month (lime trees). Of course the proportionally large amount of hives in such a small space has its effects on the harvest as well, but luckily most of us aren’t in it just for the honey. And the taste of the honey usually is better than in more rural parts of Holland due to the large variety of flowering nectar plants grown in the park and the surrounding urban areas. Even though it’s officially illegal, there are a few beekeepers who keep a few hives in the city itself, usually without the neighbours knowing it, and they always have the best honey harvests: their bees have the luxury of being able to forage in thousands of well kept town gardens and parks.

As for the future, we have reason to hope that the new park will be able to remain in its present location until 2040, although one never knows with an ever expanding city so near. And there are other threats as well, like the ever diminishing bee foraging areas in the surrounding area, the dwindling number of beekeepers, the ever changing political views on city expansion and recreation, the expansion of the port of Amsterdam, new roads and so on. But there’s also new optimism: in recent years we have seen renewed interest in saving and strengthening the green and natural areas in and around the city, also by some political parties, more and more younger people seem to be interested in beekeeping and natural gardening, and lots of city-dwellers are interested in having a place of their own near the city where they can relax instead of having to travel for hours through heavy traffic to some distant nature reserve. It’s in everybody’s interest if we will be able to convince more and more people of the value of the park in general and that beekeeping in and near the city really has a feasible and important future in an increasingly urbanised world.

nieuwjaarsbijeenkomst

Op zondag 9 januari 2005 troffen vele tuiniers en imkers elkaar in het museum. De bijeenkomst werd voor het eerst ’s middags gehouden, wat een groot succes was.

algemene ledenvergadering

De algemene ledenvergadering vond plaats op 11 maart. Een dertiental tuin- en imkerleden was bijeengekomen. De verenigingsactiviteiten werden toegelicht. Ook kwamen enkele belangwekkende onderwerpen over de tuinparken (Stichting) aan de orde. Mevrouw Kars – volgens rooster aftredend – werd herbenoemd.

bestuur

Het AVBB-bestuur kwam in 2005 4 keer bijeen. Een groot aantal onderwerpen kwam aan de orde, waaronder:

Meer dan in het verleden neemt het bestuur actie als gemaakte afspraken c.q. voorschriften niet worden nagekomen door de leden Onder meer heeft een aantal imkers – na gesprekken en correspondentie – besloten de huur van hun imkertuin op het Nieuwe Park op te zeggen omdat zij hun verplichtingen (o.a. beheer van bijenvolken) om diverse redenen niet konden nakomen.
In de najaarsvergaderingen heeft het bestuur vastgesteld dat zij de vereniging meer leven wil inblazen. Omdat het bestaansrecht van de vereniging het imkeren en de bijen is, is het hoofddoel voor 2006 de onderlinge samenhang tussen de imkerleden te verhogen en imkerleden te werven. Voor dit laatste zijn bijen- en imkercursussen van belang.

Bij voorkeur eenmaal per jaar vergadert het AVBB-bestuur met het bestuur van de Stichting (SBA). Die vergadering was dit jaar op 5 februari.

cursus bijenhouden

Van mei t/m augustus hebben 4 personen deze cursus gevolgd op het Nieuwe Bijenpark. De cursus werd gegeven door de enkele bestuursleden.
Theorie en praktijk gedurende een volledig bijenjaar (mei t/m augustus) zijn bedoeld om de cursisten een goede basis voor het imkeren te geven. De cursisten kregen vanaf het begin van de cursus verantwoordelijkheid voor een ‘eigen’ volk. De cursisten mochten de gemaakte kunstzwerm behouden.

imkersoos

Elke eerste zondag van de maand was er een imkersoos in het Museum op het Nieuwe Park, waar imkers en geïnteresseerden bijeenkwamen onder leiding van Ries Hoogendoorn. De imkersoos van 4 april (die als proef om 20.00 uur ’s avonds werd gehouden) had een speciaal thema, namelijk ‘40 kg per volk per jaar’. Er werd een uiteenzetting gegeven over de wijze van imkeren met het bijenras Buckfast.
De belangstelling voor de imkersoos blijft laag. Het bestuur zoekt nog steeds naar vormen/impulsen om de imkersoos nieuw leven in te blazen.

tuinzondagen

Vermeldenswaard zijn de tuinzondagen, hoewel deze niet plaatsvonden onder auspiciën van de AVBB. Voor het vierde achtereenvolgende jaar werden deze dagen – op initiatief van tuiniers uit het Oude Park en het Nieuwe Park – georganiseerd. De opkomst was onveranderd hoog: het Museum was steeds overvol.
De onderwerpen en inleiders waren:

open dag

Onder auspiciën van het Stichtingsbestuur vond op 28 mei de open dag plaats. Dit keer was de locatie niet het Nieuwe Bijenpark, maar het Oude Bijenpark aan de Sloterweg. Ook waren er rondleidingen door het Siegerpark door Henriette Zoetelief. Dranken en hapjes waren volop aanwezig. Het bijenbestuur had in een drietal party-tenten een stand met informatie over bijenteelt en bijenattributen ingericht. De tenten woeien om door een opstekende harde wind.

museum, bibliotheek, lestuin, slingerloods en onderhoud hagen

Het bestuur is momenteel op zoek naar personen die de museum- en bibliotheekcollecties willen onderhouden.
Het onderhoud van de lesvolken en de lestuin gebeurde ook dit jaar weer door enkele bestuursleden met hulp van leden. De lestuin werd in 2005 gebruikt voor de cursus bijenhouden.
In 2005 heeft het bestuur de slingerloods opgeruimd en is een aanvang gemaakt de regels voor gebruik van de loods meer dan in het verleden te handhaven.
De hagen in het imkerdeel van het Nieuwe Bijenpark zijn in dit jaar vervangen. De hagen en de aarde zijn bekostigd door de Stichting (SBA); het verwijderen van de oude hagen en het plaatsen van de hagen is gedaan door o.a. enkele bestuursleden.

informatie, voorlichting en manifestaties

Ries Hoogendoorn had het voortouw bij het geven van informatie en voorlichting over bijenteelt en de vereniging.
De AVBB droeg bij aan de vierdaagse Prikkebeen-manifestatie in Artis van 22-26 juli. Na vele jaren stopt de vereniging nu met haar aanwezigheid bij deze manifestatie om zich meer te richten op de eigen verenigings-activiteiten.
Bij de Kinderavond in Artis op 3 juni waren weer een aantal imkers van onze vereniging present.
Verder werden voorlichtingsbijeenkomsten gehouden voor de volgende groepen:

eigen website (www.bijenpark.nl)

In mei 2005 is een website gelanceerd, waarop informatie is terug te vinden van zowel de Stichting Bijenpark Amsterdam (SBA) als de Amsterdamse Vereniging tot Bevordering van de Bijenteelt (AVBB). De website wordt onderhouden door webmaster/tuinlid Erwin Odendaal. De naam van de website is www.bijenpark.nl.

verenigingsblad Bij-zaken

Het is de redactiegroep ook dit jaar weer gelukt om Bij-zaken vier keer te laten verschijnen.

ledenaantal

Het aantal leden aan het einde van het verenigingsjaar was 170, waarvan ca. 50 leden-imkers.